Kedi ve köpeklerde tırnak bakımı için patileri düzenli kontrol edin ve uzayan tırnakların yalnızca uç kısmını uygun bir makasla, canlı dokuya zarar vermeden kısaltın. Kesim sıklığını kedinizin veya köpeğinizin tırnaklarının uzama ve aşınma hızına göre belirleyin. Ağrı, kırılma, pati yastığına batma veya durduramadığınız kanama varsa veteriner hekime başvurun.
Kedinizin veya köpeğinizin tırnaklarını ne zaman kesmelisiniz?
Patileri haftada bir kontrol ederek kediniz veya köpeğiniz için uygun kesim aralığını belirleyebilirsiniz. Her hayvana uyan sabit bir takvim yoktur. Hareket düzeyi, bastığı zemin, yaşı ve tırnak yapısı, tırnakların ne kadar uzadığını ve aşındığını etkiler. Yalnızca son kesimden beri geçen süreye değil, tırnağın uzunluğuna ve patinin yere nasıl bastığına bakın.
Köpeğiniz ayakta dururken tırnakları zemine belirgin biçimde değiyorsa, yürürken sürekli tıkırtı duyuyorsanız veya parmakları yana doğru açılıyorsa kesim zamanı gelmiş olabilir. Tek başına sesi ölçüt almayın; pati yapısı ve yürüdüğü zemin de sesi etkiler. Gereğinden uzun tırnaklar yürürken rahatsızlık verebilir ve bir yere takılarak kırılabilir.
Kedinizin tırnakları kumaşlara sık takılıyorsa, uçları belirgin biçimde kıvrılıyorsa veya dinlenirken bile dışarıda kalıyorsa patilerini inceleyin. Özellikle yaşlı ve hareketi azalmış kedilerde kalınlaşan tırnaklar pati yastığına doğru uzayabilir. Patinin iç tarafındaki ek tırnakları da kontrol edin; yere temas etmedikleri için yürümeyle yeterince aşınmazlar.
Tırnak bakımı için hangi malzemeler gerekir?
Kedinizin veya köpeğinizin boyutuna ve tırnak kalınlığına uygun, keskin bir evcil hayvan tırnak makası seçin. Kediler için küçük makas tipi modelleri, köpekler içinse tırnak yapısına uygun makas veya pense tipi modelleri tercih edebilirsiniz. İnsan tırnak makası, özellikle kalın köpek tırnaklarını sıkıştırabilir ve kesimi kontrol etmenizi zorlaştırabilir.
- Tırnağı ezmeden kesen, elinizden kaymayan, uygun boyda bir tırnak makası hazırlayın.
- Patinin kaymasını önlemek için kaymaz bir örtü veya paspas kullanın.
- İyi aydınlatılmış, sessiz ve rahat çalışabileceğiniz bir yer seçin.
- Küçük ödül mamalarını ve gerekirse size yardım edecek sakin bir kişiyi hazır bulundurun.
- Temiz gazlı bez ve hayvanlarda kullanıma uygun bir tırnak kanaması durdurucu ürün bulundurun.
Törpü veya elektrikli tırnak törpüsüyle sivri kenarları düzeltebilirsiniz; ancak titreşim ve ses bazı hayvanları korkutur. Elektrikli alete önce uzaktan alışmasına fırsat verin. Aleti tırnağa kısa aralıklarla değdirin ve aynı noktada tutmayın. Sürtünme ısı oluşturabilir; uzun tüylerin dönen başlığa dolanmasına da izin vermeyin.
Kedinizi veya köpeğinizi tırnak kesimine nasıl alıştırırsınız?
İlk denemede bütün tırnakları kesmeyi hedeflemeyin. Önce omzuna ve bacağına dokunun, ardından patisini birkaç saniye tutup bırakın ve sakin kaldığında onu ödüllendirin. Patisini çekerse daha sıkı tutmak yerine temas süresini kısaltın. Makasa ve çıkardığı sese alışması için tırnak kesmeden kısa alıştırmalar da yapın.
Zorla tutmaktan kaçının. Hırlama, tıslama, ısırmaya çalışma, belirgin biçimde kasılma veya sürekli kaçmaya çalışma gibi davranışlar görürseniz ara verin. Uyarı davranışlarını cezalandırmayın. Size yardım eden kişiden hayvanı sıkıştırmadan, rahat bir pozisyonda tutmasını ve ödül vermesini isteyin. Güvenle yaklaşamıyorsanız işlemi veteriner ekibine bırakın.
Kediniz için kucağınızda ya da kaymaz bir yüzeyde, köpeğiniz içinse boyutuna uygun, rahat bir pozisyon seçin. Bacağını eklemlerini zorlayacak biçimde yana açmayın veya geriye çekmeyin. Alışma sürecinde bir seferde tek tırnak kesmeniz bile yeterlidir; kalanını başka bir zamana bırakabilirsiniz.
Kedi ve köpeklerde tırnak kesimi nasıl yapılır?
Kesmeden önce tırnağın içindeki damar ve sinirleri içeren canlı bölümün nerede olduğunu belirleyin. Açık renkli tırnaklarda bu bölüm genellikle pembe görünür; pembe bölgeye yaklaşmadan yalnızca ince, kıvrılan ucu kısaltın. ASPCA, kedilerin tırnaklarını keserken bu canlı bölümden kaçınmanızı ve emin değilseniz veteriner hekimden kesimi uygulamalı olarak göstermesini istemenizi önerir.
- Patide yara, şişlik, kırık tırnak veya dokununca ağrı olup olmadığını kontrol edin; sorun varsa kesime başlamayın.
- Patiyi doğal konumunda tutarak parmağı nazikçe kavrayın. Kedilerde parmak yastığına hafifçe bastırarak tırnağı ortaya çıkarın.
- Canlı dokunun sınırını seçebiliyorsanız bu bölümle arada belirgin bir mesafe bırakarak yalnızca uçtan küçük bir parça kesin.
- Koyu renkli tırnaklarda tek seferde büyük bir parça almak yerine çok ince katmanlar kesin; sınırdan emin değilseniz durun.
- Keskin bir kenar kaldıysa kısa süre törpüleyin, ardından kedinizi veya köpeğinizi ödüllendirip patisini bırakın.
Koyu renkli tırnaklarda dışarıdan bakarak nereden kesebileceğinizi belirlemek zordur. Kestiğiniz yüzeyin merkezinde koyu bir nokta belirmesi, canlı dokuya yaklaştığınızı gösterebilir; fakat yalnızca bu işarete güvenmeyin. İlk kesimi veteriner hekiminize yaptırın ve kedinizin veya köpeğinizin tırnağında nereden kesmeniz gerektiğini göstermesini isteyin.
Kedilerde amaç çoğunlukla kancalaşan sivri ucu almaktır. Köpeklerde ise tırnağın zemine değip değmediğine ve patinin doğal basışına bakın. Tırmalama tahtası, kedinin tırnağındaki dış kılıfları atmasına yardım eder ancak düzenli kontrolün yerini tutmaz. Çok uzamış köpek tırnaklarını tek seferde normal uzunluğa indirmeye çalışmayın. Canlı bölüm de uzamış olabileceğinden veteriner hekiminizin planına göre tırnakları aşamalı olarak kısaltmanız gerekebilir.
Tırnak keserken kanama olursa ne yapmalısınız?
Kesimi hemen durdurun ve temiz gazlı bezle tırnak ucuna kesintisiz doğrudan basınç uygulayın. Kontrol etmek için bezi sık sık kaldırmayın. Elinizde hayvanlarda kullanıma uygun bir tırnak kanaması durdurucu ürün varsa kullanım talimatına uyun; tırnağa alkol veya kolonya dökmeyin.
Kanama birkaç dakika içinde belirgin biçimde azalmıyorsa, yoğunsa ya da tekrar başlıyorsa veteriner hekime başvurun. Kanama dursa bile o gün kesime devam etmeyin ve kedinizin veya köpeğinizin patisini yalamasını önleyin. Veteriner hekiminiz önermeden sıkı bandaj yapmayın; fazla sıkı sargı dolaşımı bozabilir.
Hangi tırnak sorunlarında veterinere gitmelisiniz?
Pati yastığına batmış tırnağı evde çekerek çıkarmaya veya derinin dibinden kesmeye çalışmayın. Tırnağın battığı yerde yara ve enfeksiyon olabilir. Topallama, şişlik, akıntı, kötü koku varsa ya da kediniz veya köpeğiniz patisine dokundurmuyorsa muayene için beklemeyin.
Köküne yakın kırılmış, sallanan veya canlı dokusu açığa çıkmış tırnaklar için de veteriner hekim müdahalesi gerekebilir. Kopmak üzere olan parçayı çekmeyin; patiyi temiz tutun, yalamasını önleyin ve kliniğe gidin. ASPCA, bakım sırasında köpeğinizin patilerinde yara veya yabancı cisim olup olmadığını kontrol etmenizi önerir.
Birden fazla tırnakta tekrarlayan çatlama, şekil bozukluğu veya renk değişikliği görürseniz bunları yalnızca bakım eksikliğine bağlamayın. Veteriner hekiminiz tırnakları ve çevresindeki dokuyu muayene ederek hangi incelemelerin gerektiğine karar verir. Kedinizin veya köpeğinizin eklemleri ağrıyorsa, çok korkuyorsa ya da onu güvenle tutamıyorsanız evde kesmekte ısrar etmeyin, profesyonel yardım alın. Kendi kararınızla sakinleştirici ilaç vermeyin.
Kaynaklar
- Cat Grooming Tips · ASPCA (aspca.org)
- Dog Grooming Tips · ASPCA (aspca.org)