Evcil hayvanlarda anestezi öncesinde veteriner hekim hayvanınızın sağlık geçmişini öğrenir, muayenesini yapar ve durumuna göre gerekli tetkikleri seçer. Siz de hayvanınıza özel beslenme, su ve ilaç talimatlarına uyun, yeni belirtileri hekiminize bildirin ve işlem günü için hazırlık yapın. Hazırlık planı hayvanınızın türüne, yaşına, hastalıklarına ve yapılacak işleme göre değişir.
Anestezi öncesi muayenede nelere bakılır?
Veteriner hekim önce işlemin nedenini, beklenen süresini ve hayvanınızın genel sağlık durumunu değerlendirir. Kalbini ve akciğerlerini dinler; solunumunu, nabzını, vücut sıcaklığını, ağız içini ve sıvı kaybı belirtilerini kontrol eder. İlaç dozlarını planlamak için hayvanınızı tartar; eski bir tartım bilgisi yeterli olmayabilir.
Muayenede ortaya çıkan sorunlar, anestezi yöntemini veya işlemin zamanını değiştirebilir. Örneğin belirgin sıvı kaybı, solunum sıkıntısı ya da kontrol altında olmayan bir hastalık varsa hekim, acil olmayan işlemlerden önce bu sorunu tedavi etmek isteyebilir. Yaş tek başına anesteziye engel değildir; hekim organların işlevini, eşlik eden hastalıkları ve işlemin gerekliliğini birlikte değerlendirir.
Veteriner hekim, bulgulara göre anestezi riskini sınıflandırabilir. Sık kullanılan ASA sınıflaması, hayvanın genel sağlık durumunu tanımlamaya yardımcı olur; işlemin kesin olarak sorunsuz geçeceğini göstermez. Anestezi öncesi değerlendirme ve her hayvana özel planlama, American Animal Hospital Association kılavuzlarının temel önerileri arasındadır.
Veteriner hekime hangi bilgileri vermelisiniz?
Evde fark ettiğiniz küçük değişiklikler muayene sırasında görülmeyebilir. Son dönemde hayvanınızın iştahında, su tüketiminde, idrar yapmasında, dışkılamasında veya hareket etme isteğinde değişiklik fark ettiyseniz hekiminize söyleyin. Hayvanınızı yeni sahiplendiyseniz ve geçmişini bilmiyorsanız bunu açıkça belirtin; bilmediğiniz konularda tahminde bulunmayın.
- Önceki anestezilerde yaşanan sorunları, geç uyanmayı ve bilinen ilaç reaksiyonlarını anlatın.
- Kalp, böbrek, karaciğer ve solunum yolu hastalıklarını, diyabeti ve geçmişte geçirdiği nöbetleri bildirin.
- Reçeteli ilaçların, takviyelerin ve parazit ürünlerinin adlarını, kullanım sıklığını ve son uygulama zamanını paylaşın.
- Öksürük, horlama, çabuk yorulma, bayılma veya merdiven çıkmak istememe gibi belirtileri aktarın.
- Gebelik ihtimalini, emzirip emzirmediğini ve yakın zamanda geçirdiği hastalıkları söyleyin.
Önceki tahlilleri ve muayene raporlarını yanınıza alın. Hayvanınız özellikle başka bir klinikte tedavi gördüyse bu kayıtlar, gereksiz test tekrarlarını azaltabilir ve zaman içindeki değişimleri karşılaştırmayı kolaylaştırır. Kullandığınız ürünlerin kutularını veya okunaklı fotoğraflarını göstermeniz, benzer adlardan kaynaklanabilecek karışıklıkları önler.
Anestezi öncesinde hangi tahliller yapılır?
Her hayvana aynı test paketi gerekmez. Veteriner hekim muayene bulgularına, hayvanınızın yaşına, sağlık geçmişine ve işlemin kapsamına göre test seçer. Sağlıklı görünen bir hayvanda da muayenede fark edilmeyen sorunlar bulunabileceği için kan tahlili önerebilir.
Tam kan sayımı; kansızlık, bazı iltihap belirtileri ve trombosit sayısı hakkında bilgi verir. Biyokimya testleri böbrek ve karaciğerle ilgili göstergeleri, kan şekerini ve gerektiğinde elektrolit düzeylerini gösterir. İdrar tahlili, özellikle böbrek işlevi ve idrar yollarıyla ilgili değerlendirmeyi tamamlayabilir.
Kalpte üfürüm, ritim düzensizliği veya solunum sorunu varsa elektrokardiyografi, kalp ultrasonu ya da göğüs röntgeni gerekebilir. Hayvanınız daha önce kanama sorunu yaşadıysa hekim pıhtılaşma testleri isteyebilir. Normal tahlil sonuçları riski sıfırlamaz; hekim sonuçları muayene bulguları ve sağlık geçmişiyle birlikte değerlendirir.
Testleri işlemden ne kadar önce yaptırmanız gerektiğini hekiminize sorun. Yakın zamanda alınmış normal bir sonuç, arada kusma, iştahsızlık veya başka bir hastalık geliştiyse hayvanınızın o anki durumunu yansıtmayabilir. Önceki testler normal diye yeni bir belirtiyi önemsiz saymayın.
Anestezi öncesinde mama ve su ne zaman kesilir?
Açlık talimatının amacı, anestezi sırasında mide içeriğinin geri gelmesi ve solunum yollarına kaçması riskini azaltmaktır. Ancak bütün hayvanlara aynı açlık süresini uygulamayın. Ekip, sağlıklı yetişkin kedi ve köpeklere işlemden birkaç saat önce mama vermeyi bırakmanızı isteyebilir; kesin saati işlemi yapacak ekipten öğrenin.
Suyu kendiliğinizden kesmeyin. Hayvanınızın ne zamana kadar su içebileceği hastalığına, planlanan işleme ve kliniğin uygulamasına göre değişir. “Gece yarısından sonra hiçbir şey vermeyin” gibi genel bir öneriyi, hayvanınıza özel talimatın yerine koymayın.
Yavrularda, çok küçük yapılı hayvanlarda ve diyabet hastalarında uzun açlık kan şekerinin düşmesine yol açabilir. Tavşan ve kobay gibi otçul küçük memelilerde ise kedi ve köpekler için verilen açlık kuralları geçerli değildir; çoğunlukla beslenmeye devam etmeleri gerekir. Hayvanınızın türünü açıkça belirterek beslenme planını hekiminizden öğrenin.
Ödül mamalarını, çiğneme ürünlerini ve ilaç saklamak için kullandığınız yiyecekleri de mama kısıtlamasına dâhil edin. Evdeki diğer kişilere talimatları bildirin ve hayvanınızın başka hayvanların mama kaplarına erişmesini engelleyin. Yanlışlıkla yemek yediyse neyi, ne kadar ve ne zaman yediğini ekibe söyleyin; durumu gizlemeyin veya hayvanınızı kusturmaya çalışmayın.
Anestezi öncesinde ilaçları nasıl kullanmalısınız?
İlaçları kendi kararınızla kesmeyin. Bazı tedavilere devam etmeniz gerekirken bazılarının saatini veya uygulama şeklini değiştirmeniz gerekebilir. Özellikle insülin, kalp ilaçları, nöbet ilaçları ve kanın pıhtılaşmasını etkileyen ilaçlar için yazılı talimat isteyin. Aç kalacak bir hayvana insülini her zamanki şekilde uygulamak güvenli olmayabilir.
İlacı yemekle birlikte vermeniz gerekiyorsa nasıl uygulayacağınızı önceden sorun. Veteriner hekim önermedikçe sakinleştirici, insanlar için üretilmiş ağrı kesici, bitkisel ürün veya başka bir hayvanın ilacını vermeyin. Daha önce reçete edilmiş bir sakinleştiriciyi bile bu işlem için onay almadan kullanmayın.
İşlemden önce kusma, ishal, iştahsızlık, öksürük veya belirgin halsizlik gelişirse kliniği arayın. Solunum güçlüğü, bayılma, diş etlerinde belirgin solukluk ya da hızla kötüleşme varsa planlanan randevuyu beklemeden acil veteriner yardımına başvurun. İşlemin ertelenip ertelenmeyeceğine hayvanınızı muayene eden hekim karar verir.
İşlem günü için nasıl hazırlanmalısınız?
Kedinizi veya küçük memeli hayvanınızı güvenli bir taşıma çantasında, köpeğinizi uygun tasma ve kayışla götürün. İstenen belgeleri ve ilaç listesini hazırlayın; size ulaşabilecekleri bir telefon numarası bırakın. Hayvanınızı kliniğe teslim ederken son yemek, su ve ilaç saatlerini ekiple yeniden kontrol edin.
- Onam formunu okuyun; yapılacak işlem ve olası ek müdahaleler hakkında anlamadığınız noktaları sorun.
- Damar yolu, solunum desteği ve ağrı kontrolü için nasıl bir plan yapıldığını öğrenin.
- Anestezi sırasında solunumu, kandaki oksijen düzeyini, tansiyonu, kalp ritmini ve vücut sıcaklığını kimin takip edeceğini sorun.
- Uyanma döneminde hayvanınızın nasıl takip edileceğini, ne zaman haber alacağınızı ve onu tahminen saat kaçta teslim alabileceğinizi öğrenin.
- Eve dönüşte hayvanınızı nasıl güvenle taşıyacağınızı planlayın ve sakin bir dinlenme alanını önceden hazırlayın.
Anestezi sırasında sürekli takip, değişikliklerin erken fark edilmesine yardımcı olur; uyanma döneminde de hayvanınızın gözetim altında kalması gerekir. American Veterinary Medical Association, anestezi öncesi değerlendirmenin ve işlem sırasındaki takibin riskleri azaltmadaki rolünü açıklar. Hayvanınızı eve götürürken beslenme ve ilaç kullanımı için yazılı talimatları, acil durumlar için de arayacağınız numarayı alın.